Mały ZUS Plus: warunki, wzór na podstawę składek i termin zgłoszenia do 31 stycznia

Mały ZUS Plus pozwala płacić składki społeczne od podstawy liczonej od dochodu, a nie od ustawowego minimum. Wejście zależy od przychodu: roczny przychód z działalności w poprzednim roku kalendarzowym nie może przekroczyć 120 000 zł. Podstawę ustala się raz na rok, mnożąc przeciętny miesięczny dochód z poprzedniego roku przez współczynnik 0,5, i nie może ona być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Korzystać można maksymalnie 36 miesięcy kalendarzowych w każdych 60 miesiącach prowadzenia działalności. Te dwie liczby — 120 000 zł przychodu na wejściu i 0,5 dochodu w podstawie — mylą się najczęściej, bo pierwsza dotyczy przychodu, a druga dochodu.

Wszystko poniżej pochodzi z art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odczytanego w tekście jednolitym 6 listopada 2026 roku. Odnośniki prowadzą na stronę źródeł z datą, kiedy czytaliśmy tekst, i z opisem tego, jak udało się odczytać akt na 209 stron. Dwa pierwsze progi składkowe — ulga na start i preferencyjna podstawa — są opisane w artykule o firmie w Polsce.

W skrócie: Mały ZUS Plus w 2026 roku

• Wejście: roczny przychód z działalności w poprzednim roku kalendarzowym do 120 000 zł, ust. 1. Przy działalności krótszej niż rok limit liczy się proporcjonalnie, ust. 7.
• Podstawa: przeciętny miesięczny dochód z poprzedniego roku × 0,5, ust. 3.
• Dolna granica: 30% minimalnego wynagrodzenia ze stycznia danego roku — przy 4806 zł to 1441,80 zł, nasze wyliczenie.
• Górna granica: 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, ust. 2 — czyli dokładnie tyle, ile wynosi podstawa pełnego ZUS. Mały ZUS Plus nigdy nie jest droższy od pełnego ZUS; przy wysokim dochodzie zrównuje się z nim.
• Czas: 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności, ust. 11a.
• Czego nie obejmuje: składki zdrowotnej — ta jest liczona według innych przepisów i ulga jej nie dotyczy.
• Można zadeklarować więcej, ust. 8, i można zrezygnować w trakcie roku, ust. 10 — wtedy do końca roku obowiązuje podstawa pełnego ZUS.

Warunek wejścia: 120 000 zł przychodu, a nie dochodu

Art. 18c ust. 1 stawia warunek na roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym — nie więcej niż 120 000 zł. Dopiero po przejściu tego progu podstawę liczy się od dochodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, też z poprzedniego roku.

To rozróżnienie decyduje o najczęstszym rozczarowaniu: firma o przychodzie 150 000 zł i dochodzie 40 000 zł nie wejdzie do Małego ZUS Plus, mimo że zarobiła mało. Liczy się obrót, nie zysk.

Przy działalności krótszej niż rok limit jest proporcjonalny, ust. 7: 120 000 zł dzieli się przez liczbę dni kalendarzowych w poprzednim roku i mnoży przez liczbę dni prowadzenia działalności.

Wzór na podstawę: dochód × 30 ÷ dni, potem × 0,5

Dwa kroki, oba z zaokrągleniem do pełnych groszy — w górę, gdy końcówka wynosi 0,5 grosza lub więcej, w dół, gdy mniej.

Krok 1, ust. 4 — przeciętny miesięczny dochód z poprzedniego roku: roczny dochód × 30 ÷ liczba dni kalendarzowych prowadzenia działalności w poprzednim roku.

Krok 2, ust. 3 — podstawa wymiaru składek: przeciętny miesięczny dochód × 0,5.

Jedna pułapka w samym wzorze, ust. 4a: jeżeli składki społeczne przedsiębiorcy i osób z nim współpracujących zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, roczny dochód do wzoru powiększa się o kwoty tych składek. Czyli dochód podatkowy i dochód do tego wzoru to nie zawsze ta sama liczba, a różnica działa na niekorzyść.

Kto nie może skorzystać: pięć wyłączeń z ust. 11

Pkt 2 jest tym, który zaskakuje: Mały ZUS Plus i preferencyjna podstawa wykluczają się wzajemnie. Dopóki przysługują ci preferencyjne składki z art. 18a, Małego ZUS Plus wziąć nie możesz — i to jest powód, dla którego ten próg jest trzeci w kolejności, a nie alternatywą dla drugiego.

36 miesięcy w każdych 60: jak liczy się czas

• Limit, ust. 11a: maksymalnie 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności.
• Kiedy zaczyna się nowy okres 60 miesięcy, ust. 11b: każdorazowo od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia działalności po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcy. Okresy następują więc po sobie, a nie są liczone ruchomym oknem wstecz.
• Co wlicza się jako pełny miesiąc, ust. 11c: każdy miesiąc kalendarzowy, w którym ubezpieczony albo ustalał podstawę zgodnie z art. 18c, albo prowadził działalność przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.

Ustęp 11c jest tu najważniejszy i najczęściej pomijany: do okresu 60 miesięcy wlicza się każdy miesiąc prowadzenia działalności, także ten, w którym płaciłeś pełny ZUS. Zawieszenie działalności na jeden dzień w miesiącu tego miesiąca nie wyłącza. Nie da się więc „rozciągnąć” 36 miesięcy ulgi, przeplatając je latami pełnych składek — okno 60 miesięcy biegnie niezależnie od tego, jaką podstawę stosujesz.

Co trzeba przekazać ZUS i do kiedy

Art. 18c ust. 9 wymaga przekazania informacji o zastosowanych formach opodatkowania w poprzednim roku, o rocznym przychodzie i o rocznym dochodzie z działalności — w deklaracji składanej za styczeń danego roku kalendarzowego albo za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia działalności w tym roku, a w przypadku z art. 47 ust. 2 — w deklaracji rozliczeniowej.

Datę 31 stycznia i termin 7 dni podaje [strona Zielonej Linii](/sources#pl-legal-maly-zus-plus), nie art. 18c: zgodnie z nią dokumenty zgłoszeniowe składa się do 31 stycznia następnego roku, a jeżeli warunki spełniono później — w ciągu 7 dni od pierwszego dnia ich spełnienia, a niezłożenie w terminie zamyka ulgę na cały rok. Terminy zgłoszeń do ubezpieczeń reguluje art. 36 tej samej ustawy, którego nie czytaliśmy — więc te dwie liczby podajemy jako urzędowe, a nie jako odczytane w przepisie.

Rezygnacja, ust. 10: można zrezygnować z uprawnienia, a skutek jest na cały rok — za miesiąc rezygnacji i wszystkie pozostałe miesiące do końca roku podstawę ustala się według art. 18 ust. 8, czyli pełnego ZUS. Deklaracja wyższej kwoty, ust. 8: wolno zadeklarować podstawę wyższą niż wynikająca z wzoru.

Trzy progi składkowe obok siebie

Dolna granica Małego ZUS Plus równa się podstawie preferencyjnej, a górna równa się podstawie pełnego ZUS. Ulga mieści się więc dokładnie między drugim i czwartym progiem, i to jest najkrótsza odpowiedź na pytanie, ile można zaoszczędzić: tyle, ile wynosi różnica między twoją podstawą z wzoru a podstawą pełną.

Czego tu nie napiszemy

• Kwoty górnej granicy w złotych na 2026 rok. Ust. 2 określa ją jako 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 — samego obwieszczenia nie czytaliśmy, więc liczby nie podajemy. Jest ona równa podstawie pełnego ZUS, więc jeżeli znasz tę drugą, znasz i tę pierwszą.
• Jak liczyć dochód przy ryczałcie i karcie podatkowej. Ust. 12 wprowadza dla tych form odrębne zasady ustalania dochodu; odczytany fragment nie zawiera ich w całości i nie zmyślamy ich.
• Terminów i kodów zgłoszeniowych ZUS. Art. 36 i art. 47 nie były przez nas czytane; kody dokumentów podaje ZUS.

Jak sprawdzić to samodzielnie

1. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199, art. 18c: ust. 1 — przychód 120 000 zł; ust. 2 — granice podstawy; ust. 3 — współczynnik 0,5; ust. 4 — wzór na przeciętny miesięczny dochód; ust. 4a — powiększenie o składki zaliczone do kosztów; ust. 7 — limit proporcjonalny; ust. 8 — wyższa deklaracja; ust. 9 — obowiązek informacyjny; ust. 10 — rezygnacja; ust. 11 — wyłączenia; ust. 11a–11c — 36 miesięcy w 60.
2. Ta sama ustawa: art. 18a — preferencyjna podstawa; art. 18 ust. 8 — podstawa pełnego ZUS; art. 36 i 47 — zgłoszenia i deklaracje.
3. Rozporządzenie Rady Ministrów Dz.U. 2025 poz. 1242 — minimalne wynagrodzenie 4806 zł od 1 stycznia 2026 r.
4. Zielona Linia, „Mały ZUS plus – kogo dotyczy i jakie warunki należy spełnić?” — terminy zgłoszenia i kody dokumentów.

Najczęstsze pytania o Mały ZUS Plus

Kiedy to nie jest prosta sprawa

Wyliczenie jest arytmetyką i przy pełnym roku działalności z jedną formą opodatkowania robi się je w dwóch mnożeniach. Inaczej jest, gdy:

• działalność w poprzednim roku była zawieszana albo zaczęta w trakcie roku i trzeba policzyć limit proporcjonalny i dni do wzoru;
• rozliczałeś się ryczałtem lub kartą podatkową i dochód do wzoru ustala się odrębnie;
• składki społeczne wrzucałeś w koszty i trzeba je doliczyć do dochodu;
• równolegle jesteś wspólnikiem spółki albo wykonujesz wolny zawód — to może wyłączyć ulgę w całości;
• część pracy wykonujesz dla byłego pracodawcy;
• nie wiesz, ile z 36 miesięcy już wykorzystałeś i kiedy zaczyna się twój nowy okres 60 miesięcy.

Napisz, od kiedy prowadzisz działalność, jaki miałeś przychód i dochód w poprzednim roku i w jakiej formie się rozliczasz — policzymy podstawę i powiemy, czy ulga ci przysługuje.