Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych 2026: stawki, limit 8 517 200 zł i kto go nie może wybrać

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to podatek liczony od przychodu, bez odliczania kosztów. Stawka zależy wyłącznie od rodzaju działalności i wynosi od 2% do 17% — art. 12 ust. 1 ustawy o ryczałcie. Wybrać go może przedsiębiorca, którego przychód w roku poprzednim nie przekroczył 2 000 000 euro, czyli 8 517 200 zł na 2026 rok (art. 6 ust. 4 pkt 1; przeliczenie nasze, kursem NBP z 1 października 2025), a kto rozpoczyna działalność w trakcie roku, nie ma limitu wcale (art. 6 ust. 4 pkt 2). Wyboru dokonuje się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu pierwszego przychodu w roku i obowiązuje on również w latach następnych (art. 9 ust. 1 i 1b). Ryczałtu nie mogą opłacać między innymi aptekarze, handlujący wartościami dewizowymi oraz częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych i wytwórcy wyrobów akcyzowych (art. 8 ust. 1), a kto zacznie świadczyć usługi byłemu lub obecnemu pracodawcy w zakresie czynności, które wykonywał na etacie, traci ryczałt od dnia tego przychodu i do końca roku płaci podatek na zasadach ogólnych (art. 8 ust. 2).

Opieramy się na ustawie o ryczałcie (art. 4 ust. 2, art. 6, 8, 9, 11, 12, 15 i 21), ustawie o PIT (art. 26 ust. 1 pkt 2), ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej (art. 81 ust. 2e i 2f), obwieszczeniu Prezesa GUS o przeciętnym wynagrodzeniu za czwarty kwartał i na kursie euro NBP z 1 października 2025, którym ustawa każe przeliczać limit. Czy ryczałt wychodzi taniej od skali i liniowego, rozstrzyga osobne porównanie trzech form; tu jest sam ryczałt — warunki, stawki, terminy i obowiązki.

W skrócie: ryczałt w 2026 roku

• Podstawa to przychód, nie dochód. Koszty nie zmniejszają podatku, art. 6 ust. 1.
• Stawka: od 2% do 17%, wyłącznie według rodzaju działalności, art. 12 ust. 1. Dla usług informatycznych 12%, dla opieki zdrowotnej oraz usług architektonicznych i inżynierskich 14%, dla wolnych zawodów 17%, dla pozostałej działalności usługowej 8,5%, dla wytwórczej i budowlanej 5,5%, dla handlu i gastronomii 3%.
• Limit przychodu: 8 517 200 zł na 2026 rok, czyli 2 000 000 euro po kursie 4,2586 zł — nasze przeliczenie z art. 6 ust. 4 pkt 1 i art. 4 ust. 2. Rozpoczynających działalność w danym roku limit nie dotyczy.
• Od przychodu odlicza się 50% zapłaconych składek zdrowotnych, bez limitu kwotowego (art. 11 ust. 1a), oraz zapłacone własne składki społeczne — przy pełnych składkach 21 459,48 zł w roku (art. 11 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT).
• Składka zdrowotna jest stała w progu przychodu: 498,35 zł miesięcznie do 60 000 zł, 830,58 zł do 300 000 zł i 1495,04 zł powyżej — nasze wyliczenie z art. 81 ust. 2e i obwieszczenia GUS.
• Wybór do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu w roku, a przy pierwszym przychodzie w grudniu — do końca roku, art. 9 ust. 1.
• Wpłaty do 20. dnia następnego miesiąca, art. 21 ust. 1; kwartalnie mogą płacić rozpoczynający działalność i ci, których przychód w roku poprzednim nie przekroczył 200 000 euro, czyli 851 720 zł, art. 21 ust. 1b.
• Zeznanie roczne od 15 lutego do 30 kwietnia, art. 21 ust. 2 pkt 2.

Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych: podatek od przychodu, a nie od dochodu

Art. 6 ust. 1 ustawy o ryczałcie: opodatkowaniu ryczałtem podlegają przychody osób fizycznych lub przedsiębiorstw w spadku z pozarolniczej działalności gospodarczej, także gdy działalność jest prowadzona w formie spółki cywilnej osób fizycznych albo spółki jawnej osób fizycznych.

Konsekwencja tego jednego słowa — „przychody” — jest całą różnicą między ryczałtem a dwiema pozostałymi formami. Nie ma kosztów uzyskania przychodu, nie ma amortyzacji, nie ma straty do rozliczenia z bieżącej działalności. Faktura na 10 000 zł daje podstawę 10 000 zł niezależnie od tego, czy zarobiłeś na niej 9000 zł, czy 500 zł.

Dwa odliczenia jednak są, i przy niskiej stawce ważą więcej, niż się wydaje:

• 50% zapłaconych w roku składek zdrowotnych, art. 11 ust. 1a — bez limitu kwotowego, w przeciwieństwie do podatku liniowego, gdzie odliczenie jest zamknięte kwotą 14 100 zł na 2026 rok.
• Zapłacone własne składki społeczne — emerytalna, rentowa, chorobowa i wypadkowa. Art. 11 ust. 1 pozwala odliczyć od przychodu wydatki określone w art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT, a ten przepis w lit. a mówi o składkach „zapłaconych w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących”. Art. 11 ust. 1 wymienia obok nich stratę z art. 9 ust. 3–3b ustawy o PIT oraz wydatki z art. 26 ust. 1 pkt 2a, 2b, 2c, 5–6a i 9 oraz z art. 26h ust. 1 i art. 26hb ust. 1 — tych punktów nie czytaliśmy i dlatego ich nie nazywamy.

Stawki ryczałtu 2026: cała drabina z art. 12 ust. 1

Tu leży cały spór o ryczałt, i nie jest to spór o stawkę, a o klasyfikację. Stawka wynika z tego, który punkt art. 12 ust. 1 obejmuje twoje usługi, a punkty odsyłają do symboli PKWiU. Różnica między 8,5% i 15% albo między 12% i 8,5% to nie kwestia interpretacji przepisu podatkowego, lecz tego, jakim symbolem opisana jest twoja usługa. Dlatego przy nietypowej działalności jedynym pewnym rozstrzygnięciem jest interpretacja indywidualna, a nie cudza tabela w internecie.

Limit ryczałtu 2026: 8 517 200 zł i skąd dokładnie ta kwota

Art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy o ryczałcie: ryczałt opłacają podatnicy, którzy w roku poprzedzającym rok podatkowy uzyskali przychody z działalności prowadzonej wyłącznie samodzielnie w wysokości nieprzekraczającej 2 000 000 euro (lit. a), albo prowadzili działalność wyłącznie w formie spółki i suma przychodów wspólników nie przekroczyła tej kwoty (lit. b). Art. 6 ust. 4 pkt 2: kto rozpoczyna wykonywanie działalności w roku podatkowym i nie korzysta z karty podatkowej, opłaca ryczałt bez względu na wysokość przychodów.

Ustawa nie podaje limitu w złotych — podaje regułę przeliczenia. Art. 4 ust. 2: kwoty wyrażone w euro przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy.

Dla 2026 roku tym dniem był 1 października 2025. Kurs z tabeli nr 190/A/NBP/2025 to 4,2586 zł. Stąd:

• limit roczny: 2 000 000 × 4,2586 = 8 517 200 zł;
• limit wpłat kwartalnych: 200 000 × 4,2586 = 851 720 zł.

Oba przeliczenia są nasze, z przepisu i z ogłoszonego kursu. Jeżeli gdzieś widzisz inną kwotę limitu na 2026 rok, policzono ją innym kursem albo przepisano z poprzedniego roku — regułę i kurs podajemy po to, żeby można to było sprawdzić w dwóch działaniach.

Kto nie może wybrać ryczałtu: wyłączenia z art. 8

Art. 8 ust. 1 wyłącza z ryczałtu podatników:

Dwie rzeczy, których z samej listy nie widać.

Wyłączenie działa też w środku roku. Art. 8 ust. 3: jeżeli w roku poprzedzającym rok podatkowy podatnik nie uzyskał przychodu z działalności wymienionej w pkt 3 i 4, traci prawo do ryczałtu z dniem uzyskania przychodów z tych rodzajów działalności i od tego dnia płaci podatek na zasadach ogólnych. Czyli apteka albo handel częściami samochodowymi otwarte w sierpniu przerywają ryczałt w sierpniu, a nie od następnego roku.

Najmu prywatnego ta lista nie dotyczy. Art. 6 ust. 1b: do przychodów z art. 6 ust. 1a — najem i dzierżawa składników majątku niezwiązanych z działalnością gospodarczą — przepisu art. 8 ust. 1 nie stosuje się.

Były lub obecny pracodawca: przepis, który odbiera ryczałt w środku roku

To najczęstsza pułapka przy przejściu z etatu na własną działalność, i warto ją przeczytać dokładnie. Art. 8 ust. 2: jeżeli podatnik, który wybrał ryczałt, uzyska z tej działalności przychody ze sprzedaży towarów handlowych lub wyrobów albo ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy (pkt 1) albo wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym (pkt 2) w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy — traci w tym roku prawo do ryczałtu i poczynając od dnia uzyskania tego przychodu do końca roku podatkowego opłaca podatek dochodowy na zasadach ogólnych.

Trzy rzeczy, które z tego wynikają i które mylą się najczęściej:

• To nie odmowa na wejściu, a utrata w trakcie. Ryczałt można wybrać i płacić przez pół roku, a stracić go pierwszą fakturą dla byłego pracodawcy — i wtedy przeliczyć od tego dnia cały rok.
• Wracasz na zasady ogólne, czyli na skalę — przepis nie daje wyboru podatku liniowego w zamian.
• Liczy się odpowiedniość czynności, nie nazwa usługi ani forma umowy. Kryterium z przepisu to „czynności, które podatnik wykonywał w ramach stosunku pracy”, a nie treść faktury.

Składka zdrowotna przy ryczałcie: trzy progi i dwie policzone martwe strefy

Przy ryczałcie składka zdrowotna nie zależy ani od dochodu, ani od stawki — jest kwotą stałą w progu rocznego przychodu. Art. 81 ust. 2e i 2f ustawy zdrowotnej: podstawą jest krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za czwarty kwartał roku poprzedniego — 60% przy przychodzie do 60 000 zł, 100% między 60 000 a 300 000 zł i 180% powyżej 300 000 zł. Przy ogłoszonych 9228,64 zł daje to 498,35 zł, 830,58 zł i 1495,04 zł miesięcznie — nasze wyliczenie; mechanizm i rok składkowy opisuje osobna strona o składce zdrowotnej przedsiębiorcy.

Ponieważ próg wyznacza przychód całego roku, przekroczenie go podnosi składkę za wszystkie dwanaście miesięcy. W rocznym rozliczeniu to nie wzrost, a skok:

Stąd dwie strefy przychodu, w których zarobienie więcej zostawia mniej w kieszeni. Połowa składki zdrowotnej pomniejsza przychód, więc skok jest o tyle tańszy, ale nie znika. Policzyliśmy, ile przychodu trzeba przekroczyć, żeby wyjść na to samo co przed progiem — przy stawce 8,5%:

• próg 60 000 zł: na czysto wychodzisz na to samo dopiero przy 64 172 zł przychodu. Przedział 60 001–64 172 zł zostawia mniej niż zatrzymanie się na 60 000 zł.
• próg 300 000 zł: na to samo wychodzisz przy 308 344 zł. Przedział 300 001–308 344 zł zostawia mniej niż zatrzymanie się na 300 000 zł.

Przy wyższych stawkach strefy są nieco szersze, bo odliczenie połowy składki jest warte więcej: przy 17% to 64 396 zł i 308 791 zł. Obie liczby są nasze, policzone z art. 81 ust. 2e ustawy zdrowotnej, art. 11 ust. 1a i art. 12 ust. 1 ustawy o ryczałcie. Praktyczny wniosek jest prosty: jeżeli w listopadzie masz 295 000 zł przychodu, zlecenie na 6000 zł jest dla ciebie stratą, a zlecenie na 15 000 zł nie.

Ile kosztuje ryczałt: podatek i składka zdrowotna przy czterech stawkach

Nasze wyliczenia, pełny rok działalności, przychód roczny w pierwszej kolumnie. W każdej komórce podatek plus składka zdrowotna i obok, w nawiasie, ile to jest procent przychodu:

Dwie rzeczy widać tu od razu. Efektywne obciążenie spada aż do progu 300 000 zł, a potem odbija w górę — przy stawce 8,5% z 18,0% przychodu przy 60 000 zł do 11,7% przy 300 000 zł i znowu 11,9% przy 500 000 zł. Stawka podatku jest przez cały czas ta sama; cały ten kształt rysuje składka zdrowotna, która przy 500 000 zł to już tylko 3,6% przychodu, ale wchodzi w trzeci próg skokiem. I przy 60 000 zł przychodu sama składka zdrowotna to 10% przychodu, czyli więcej niż podatek przy stawce 8,5%: na dole skali to nie podatek jest kosztem ryczałtu.

Czego ta tabela nie uwzględnia, i o ile dokładnie. Nie odliczamy tu zapłaconych składek społecznych, żeby kolumny pokazywały koszt samej formy opodatkowania, a nie koszt prowadzenia firmy. Art. 11 ust. 1 je odliczyć pozwala, więc rzeczywisty podatek jest niższy o stawkę pomnożoną przez zapłacone składki. Przy pełnych składkach to 21 459,48 zł w roku — nasze wyliczenie z prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9420 zł, czyli podstawy 5652 zł i stóp z art. 22 ust. 1 ustawy o ZUS. W złotych oszczędności na podatku: 1824 zł przy stawce 8,5%, 2575 zł przy 12%, 3004 zł przy 14% i 3648 zł przy 17%. Na podstawie preferencyjnej albo na Małym ZUS Plus odliczenie jest odpowiednio mniejsze. Tabela nie uwzględnia też ulg ani kosztów działalności, bo ryczałt kosztów nie zna. Porównanie ryczałtu ze skalą i liniowym, już ze składkami społecznymi odliczonymi w każdej formie, jest na osobnej stronie.

Terminy i obowiązki: wybór, wpłaty, ewidencja, zeznanie

Formularz zeznania nosi numer PIT-28, ale ustawa mówi tylko o „zeznaniu według ustalonego wzoru” — numer bierze się z rozporządzenia, którego nie czytaliśmy.

Czego tu nie napiszemy

• Nie podajemy pełnej listy z art. 12 ust. 1 pkt 2, 5, 6 i 7. Każdy z tych punktów to kilkadziesiąt pozycji PKWiU; w tabeli są rodzaje działalności, nie wszystkie symbole. Przy nietypowej usłudze rozstrzyga sam przepis, a w razie wątpliwości interpretacja indywidualna.
• Nie opisujemy ryczałtu od najmu prywatnego. To osobny tryb z art. 6 ust. 1a, do którego nie stosuje się wyłączeń z art. 8 ust. 1, i ma inną logikę niż ryczałt z działalności.
• Nie piszemy o VAT. Forma opodatkowania dochodu nie ma z VAT nic wspólnego: na ryczałcie można być podatnikiem VAT i można korzystać ze zwolnienia — limit zwolnienia opisuje strona o jednoosobowej działalności.
• Nie czytaliśmy art. 26 ust. 1 pkt 2a, 2b, 2c, 5–6a i 9 ani art. 26h i 26hb ustawy o PIT, do których odsyła art. 11 ust. 1 ustawy o ryczałcie, więc nie nazywamy tych odliczeń.

Jak sprawdzić to samodzielnie

1. Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 843: art. 4 ust. 2 — przeliczenie euro; art. 6 ust. 1, 1b i 4 — co podlega ryczałtowi i limit; art. 8 ust. 1–3 — wyłączenia i utrata prawa; art. 9 ust. 1–1c — termin wyboru; art. 11 ust. 1 i 1a — odliczenia; art. 12 ust. 1 — stawki; art. 15 ust. 1 — ewidencja; art. 21 ust. 1, 1a, 1b i 2 — wpłaty i zeznanie.
2. Ustawa o PIT, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592: art. 26 ust. 1 pkt 2 — składki społeczne jako odliczenie od podstawy.
3. Kurs euro NBP na 1 października 2025, tabela nr 190/A/NBP/2025: 4,2586 zł. Pomnóż przez 2 000 000 i 200 000 — wyjdą oba limity tej strony.
4. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461: art. 81 ust. 2e i 2f — progi składki zdrowotnej.
5. Obwieszczenie Prezesa GUS z 22 stycznia 2026 r., M.P. 2026 poz. 117 — 9228,64 zł, podstawa trzech progów.

Najczęstsze pytania o ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Kiedy to nie jest prosta sprawa

Ryczałt jest najprostszą z trzech form, dopóki twoja działalność ma jeden oczywisty symbol PKWiU i jedno źródło przychodu. Inaczej jest, gdy:

• świadczysz kilka rodzajów usług i każdy ma inną stawkę, a ewidencję trzeba prowadzić z podziałem na stawki;
• nie wiesz, czy twoja usługa to „doradztwo w zakresie oprogramowania” po 12%, czy działalność usługowa po 8,5%;
• odchodzisz z etatu do własnej działalności i twój pierwszy klient to twój dotychczasowy pracodawca;
• jesteś blisko progu 60 000 albo 300 000 zł przychodu i nie wiesz, czy brać kolejne zlecenie w tym roku;
• prowadzisz działalność samodzielnie i jednocześnie w spółce, bo limit liczy się wtedy inaczej;
• termin 20. dnia miesiąca już blisko, a stawka nie jest ustalona.

Napisz, czym dokładnie się zajmujesz i jaki masz przychód — wskażemy punkt art. 12 ust. 1, sprawdzimy wyłączenia z art. 8 i policzymy ryczałt obok skali i liniowego.