Składka zdrowotna przedsiębiorcy 2026: 9% przy skali, 4,9% przy liniowym, trzy progi przy ryczałcie

Składka zdrowotna przedsiębiorcy wynosi 9% podstawy wymiaru, a przy podatku liniowym 4,9%, jednak nie mniej niż kwota odpowiadająca 9% minimalnego wynagrodzenia — czyli 432,54 zł miesięcznie w 2026 roku. Przy ryczałcie nie zależy ona od dochodu wcale: podstawą jest krotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w trzech progach przychodu, co w 2026 roku daje 498,35 zł, 830,58 zł albo 1495,04 zł miesięcznie. Przy skali i liniowym składka zależy od dochodu, więc rośnie razem z nim bez górnej granicy; przy ryczałcie jest stała w swoim progu. To dlatego przy wysokim dochodzie ryczałt bywa tańszy, mimo wyższej stawki podatku.

Wszystko poniżej pochodzi z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i z obwieszczenia Prezesa GUS, odczytanych 6 listopada 2026 roku. Kwoty w złotych są naszym wyliczeniem z tych dwóch aktów, nie przepisaniem tabel — i wychodzą co do grosza takie same, jak te, które publikuje ZUS. Formy opodatkowania same w sobie opisuje artykuł o firmie w Polsce, a progi składek społecznych — strona o Małym ZUS Plus.

W skrócie: składka zdrowotna w 2026 roku

• Rok składkowy to nie rok kalendarzowy: podstawa w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego do 31 stycznia następnego roku, art. 81 ust. 2.
• Ulgi w składkach społecznych jej nie dotyczą. Ulga na start, preferencyjna podstawa i Mały ZUS Plus obniżają wyłącznie składki emerytalne i rentowe.
• Nie ma górnej granicy przy skali i liniowym: składka rośnie z dochodem bez limitu.

Skala podatkowa: 9% dochodu, bez górnej granicy

Art. 79 ust. 1 ustawy zdrowotnej: składka wynosi 9% podstawy wymiaru. Art. 81 ust. 2 określa roczną podstawę dla przedsiębiorcy jako dochód w rozumieniu ustawy o PIT — różnicę między przychodami a kosztami ich uzyskania — pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Dwie konsekwencje, o których łatwo zapomnieć:

• Składki społeczne zmniejszają podstawę zdrowotnej — ale tylko wtedy, gdy nie wrzuciłeś ich w koszty. Wrzucone w koszty zmniejszyły już dochód, i drugi raz się nie liczą.
• Dolne ograniczenie wynosi 9% minimalnego wynagrodzenia: przy 4806 zł to 432,54 zł miesięcznie, nasze wyliczenie. Przy stracie albo niskim dochodzie płacisz tę kwotę.

Podatek liniowy: 4,9%, ale nie mniej niż 432,54 zł

Art. 79a ust. 1: dla przedsiębiorcy opłacającego podatek na zasadach art. 30c ustawy o PIT składka wynosi 4,9% podstawy wymiaru, jednak nie mniej niż kwota odpowiadająca 9% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego.

Niższa stawka działa więc dopiero powyżej pewnego dochodu. Punkt, w którym 4,9% dochodu przekracza 432,54 zł: 432,54 ÷ 0,049 = 8827,35 zł miesięcznego dochodu, nasze wyliczenie. Poniżej tej kwoty przy liniowym i przy skali płacisz dokładnie tyle samo — minimum.

Nasze wyliczenia ze stawek ustawowych; przy skali i liniowym składki zdrowotnej nic nie ogranicza od góry.

Ryczałt: trzy progi i wskaźnik, którego nie używa ZUS społeczny

Art. 81 ust. 2e i 2f: podstawą jest krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa GUS w „Monitorze Polskim”.

Wskaźnik na 2026 rok — 9228,64 zł — ogłoszono obwieszczeniem Prezesa GUS z 22 stycznia 2026, M.P. 2026 poz. 117. Wszystkie trzy kwoty w tabeli są naszym wyliczeniem z tego obwieszczenia i z procentów z ustawy.

Tu jest pułapka, której nie widać w żadnej tabeli. Ryczałt liczy się od przeciętnego wynagrodzenia faktycznego, za czwarty kwartał, ogłaszanego przez GUS. Składki społeczne liczą się od wynagrodzenia prognozowanego na dany rok. To dwa różne wskaźniki o bardzo podobnej nazwie, i pomylenie ich daje błąd w obie strony. Co więcej, tego samego dnia GUS ogłosił cztery różne obwieszczenia o przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw pod sąsiednimi numerami: za grudzień, za cały rok, za czwarty kwartał z wypłatami z zysku i za rok bez wypłat nagród z zysku. Do składki zdrowotnej ryczałtowca służy tylko ten czwarty kwartał z wypłatami z zysku, poz. 117.

Art. 81 ust. 2ea: do liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu nie wlicza się miesięcy, w których ubezpieczony spełniał warunki zwolnienia ze składki na podstawie art. 82 ust. 8–9b.

Rok składkowy: od 1 lutego do 31 stycznia

Art. 81 ust. 2, zdanie ostatnie: podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego — i ten okres ustawa nazywa „rokiem składkowym”.

To dlatego luty jest miesiącem, w którym pytania o składkę zdrowotną rosną najbardziej: wtedy wchodzi nowa podstawa. Dwie praktyczne konsekwencje:

• Rozliczenie roczne składki przy skali i liniowym obejmuje rok składkowy, nie kalendarzowy.
• Dolne ograniczenie przy liniowym liczy się od minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, art. 79a ust. 1 pkt 1 — czyli od płacy minimalnej z lutego, a nie ze stycznia.

Przy ryczałcie jest odwrotnie: art. 81 ust. 2e mówi o liczbie miesięcy w roku kalendarzowym, a wskaźnik bierze się z czwartego kwartału roku poprzedniego. Progi ryczałtowe chodzą więc po roku kalendarzowym, a podstawa dochodowa — po roku składkowym.

Czego ulgi w ZUS nie obniżają

Ulga na start, preferencyjna podstawa z art. 18a i Mały ZUS Plus dotyczą wyłącznie ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Składkę zdrowotną reguluje inna ustawa i te ulgi jej nie zmieniają — przy uldze na start płacisz zdrowotną w pełnej wysokości, mimo braku składek społecznych.

Działa to i w drugą stronę: składki społeczne, których nie zapłaciłeś, nie zmniejszą podstawy zdrowotnej przy skali i liniowym, bo art. 81 ust. 2 mówi o składkach opłaconych.

Czego tu nie napiszemy

• Zasad odliczania składki zdrowotnej od podatku. Przy liniowym i ryczałcie część składki można uwzględnić w rozliczeniu podatkowym, ale regulują to ustawa o PIT i ustawa o ryczałcie, których w tej części nie czytaliśmy. Bez nich nie podajemy ani limitów, ani procentów.
• Rozliczenia rocznego i terminów — art. 81 ust. 2 opisuje podstawę, a procedurę dopłaty i zwrotu regulują dalsze przepisy, których nie odczytaliśmy.
• Które brzmienie art. 81 ust. 1 obowiązuje dzisiaj. W tekście jednolitym stoi ono dwukrotnie, pod odnośnikami 50 i 51: jedno do wejścia w życie uchwalonej zmiany, drugie po niej. Nasze ustalenia opierają się na ust. 2, 2e i 2f, których to nie dotyczy, ale strona, która cytuje „art. 81 ust. 1” bez wskazania wersji, cytuje jedną z dwóch.
• Czy nowelizacja Dz.U. 2026 poz. 972 z 19 czerwca 2026 zmienia art. 79, 79a lub 81 — nie sprawdziliśmy. Wykaz zmian w naszym źródle jest ten, który drukuje samo obwieszczenie GUS, i tej ustawy nie obejmuje.

Jak sprawdzić to samodzielnie

1. Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461: art. 79 ust. 1 — stawka 9%; art. 79a ust. 1 — 4,9% i dolne ograniczenie; art. 81 ust. 2 — podstawa dochodowa i rok składkowy; art. 81 ust. 2e, 2ea, 2f — progi ryczałtowe; art. 5 pkt 31 — definicja wskaźnika.
2. Obwieszczenie Prezesa GUS z 22 stycznia 2026 r., M.P. 2026 poz. 117 — 9228,64 zł za czwarty kwartał 2025 r. Uwaga: poz. 115, 116 i 118 z tej samej daty dotyczą innych wielkości.
3. Rozporządzenie Rady Ministrów Dz.U. 2025 poz. 1242 — minimalne wynagrodzenie 4806 zł.
4. Ustawa o PIT, art. 27, 30c i 30ca — formy opodatkowania, do których odsyła art. 81 ust. 2; ustawa o ryczałcie, Dz.U. 2025 poz. 843 — forma, do której odsyła art. 81 ust. 2e.

Najczęstsze pytania o składkę zdrowotną przedsiębiorcy

Kiedy to nie jest prosta sprawa

Przy jednej formie opodatkowania i stabilnym dochodzie wyliczenie jest jednym mnożeniem. Inaczej jest, gdy:

• wybierasz formę opodatkowania na nowy rok i musisz policzyć podatek razem ze składką, bo osobno każda z nich wskazuje inną formę;
• przy ryczałcie jesteś blisko progu 60 000 albo 300 000 zł przychodu i jedna faktura przesuwa cię o 332 zł miesięcznie;
• część składek społecznych wrzuciłeś w koszty, a część nie;
• zaczynasz albo zawieszasz działalność w trakcie roku składkowego, który biegnie od lutego;
• masz etat obok działalności i zdrowotną płacisz z dwóch tytułów.

Napisz, jaki masz przychód i dochód, w jakiej formie się rozliczasz i czy masz etat — policzymy składkę i pokażemy, co zmieniłaby inna forma.