Przepisy
Wakacje składkowe od ZUS 2026: jeden miesiąc w roku, wniosek w miesiącu poprzedzającym
Wakacje składkowe to zwolnienie z własnych składek społecznych za jeden wskazany miesiąc kalendarzowy w roku — i jedna z niewielu ulg, którą traci się nie przez niespełnienie warunku, a przez spóźnienie o kilka dni. Tu cztery warunki z ustawy, limit dwóch milionów euro przeliczony kursem, którego nikt nie podaje, termin złożenia wniosku, warunek pomocy de minimis przekreślający zwolnienie bez żadnego związku z ZUS, i odpowiedź na pytanie, czy ten miesiąc wypada z emerytury.
Sprawdzone wg Polska: pobyt, nieruchomości i sprawy codzienne osób już tu mieszkających
Jurysdykcje Polska
Spis treści
- W skrócie: wakacje składkowe w 2026 roku
- Czym są wakacje składkowe i czego nie obejmują
- Cztery warunki z art. 17a ust. 1
- Limit 2 milionów euro: 8 453 400 zł, i dlaczego to inna kwota niż limit ryczałtu
- Jeden miesiąc w roku, i wniosek w miesiącu poprzedzającym
- Pomoc de minimis: warunek, który przekreśla zwolnienie bez związku z ZUS
- Czego nie tracisz: składki za ten miesiąc płaci budżet państwa
- Deklaracje składa się dalej
- Wakacje składkowe obok innych ulg
- Czego tu nie napiszemy
- Jak sprawdzić to samodzielnie
- Najczęstsze pytania o wakacje składkowe
- Kiedy to nie jest prosta sprawa
Wakacje składkowe to zwolnienie przedsiębiorcy z opłacenia własnych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe — a przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym także chorobowej — za jeden wskazany miesiąc kalendarzowy w roku, art. 17a i art. 17b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wniosek składa się w miesiącu poprzedzającym miesiąc, który ma być objęty zwolnieniem, art. 36d ust. 1 — i to jest najczęstszy powód utraty ulgi, bo spóźnienie o dzień oznacza stratę całego roku. Składki zdrowotnej zwolnienie nie obejmuje: art. 17a jej nie wymienia i wynika ona z innej ustawy. Emerytury ten miesiąc nie uszczupla — składki za niego finansuje dotacja z budżetu państwa do FUS, art. 16 ust. 4a, od najniższej obowiązującej cię podstawy, art. 18d. Warunków jest cztery, a piątym, o którym pamięta się najrzadziej, jest limit pomocy de minimis: bez wolnego limitu zwolnienia nie ma, choćby wszystkie warunki z art. 17a były spełnione (art. 17b ust. 2).
Opieramy się na ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 16 ust. 4a, art. 17a, 17b, 18d, art. 32 ust. 2, art. 36d, art. 47 ust. 2fa) oraz na kursie euro NBP z 31 grudnia 2025 roku, którym ustawa każe przeliczać limit przychodu. Pozostałe ulgi w składkach — ulga na start, preferencyjne składki i Mały ZUS Plus — działają inaczej i opisuje je strona o jednoosobowej działalności gospodarczej.
W skrócie: wakacje składkowe w 2026 roku
- Zwolnienie za jeden miesiąc kalendarzowy w roku, art. 17b ust. 1. Nie za dwa, nie za kwartał, i nie da się go przenieść na następny rok.
- Obejmuje własne składki emerytalną, rentowe i wypadkową, a przy dobrowolnym chorobowym także chorobową (art. 17a ust. 1 i 3), oraz — odpowiednio — składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (art. 32 ust. 2).
- Nie obejmuje składki zdrowotnej. Art. 17a jej nie wymienia.
- Nie obejmuje składek za pracowników — przepis mówi o składkach „na jego własne” ubezpieczenia.
- Wniosek w miesiącu poprzedzającym, art. 36d ust. 1. Chcesz wolnego grudnia — składasz w listopadzie.
- Do dziesięciu ubezpieczonych zgłoszonych w miesiącu przed miesiącem złożenia wniosku, art. 17a ust. 1 pkt 1.
- Przychód: albo żaden w ostatnich dwóch latach, albo w co najmniej jednym z nich nie wyżej niż 2 miliony euro — 8 453 400 zł dla wniosku złożonego w 2026 roku, nasze przeliczenie z art. 17a ust. 2.
- Nie dla pracującego na rzecz byłego pracodawcy w zakresie czynności wykonywanych tam na etacie, art. 17a ust. 1 pkt 3.
- Trzeba podlegać ubezpieczeniom z działalności w miesiącu przed złożeniem wniosku, art. 17a ust. 1 pkt 4.
- Pomoc de minimis: wolny limit musi pokrywać sumę zwalnianych składek, art. 17b ust. 2.
- Emerytura nie cierpi: składki za ten miesiąc idą z dotacji budżetowej, art. 16 ust. 4a, od najniższej obowiązującej podstawy, art. 18d.
- Deklaracje i raporty składasz dalej, w zwykłym terminie, art. 47 ust. 2fa.
Czym są wakacje składkowe i czego nie obejmują
Art. 17a ust. 1: na wniosek płatnika składek prowadzącego działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, zwalnia się go z opłacenia należnych składek z tego tytułu na jego własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, za wskazany we wniosku miesiąc kalendarzowy. Art. 17a ust. 3 dodaje do tego składkę chorobową, jeżeli ubezpieczony dobrowolnie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu w miesiącu złożenia wniosku oraz w miesiącu go poprzedzającym.
Z tego sformułowania wynikają trzy ograniczenia, których w nazwie „wakacje składkowe” nie słychać:
| Co | Czy objęte zwolnieniem | Podstawa |
|---|---|---|
| własna składka emerytalna, rentowe i wypadkowa | tak | art. 17a ust. 1 |
| własna składka chorobowa, jeśli podlegałeś jej w dwóch wskazanych miesiącach | tak | art. 17a ust. 3 |
| Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy | tak, odpowiednio | art. 32 ust. 2 |
| składka zdrowotna | nie — nie jest wymieniona w art. 17a | art. 17a ust. 1 |
| składki za pracowników i zleceniobiorców | nie — przepis mówi o składkach na własne ubezpieczenia | art. 17a ust. 1 |
Składka zdrowotna to przy większości form opodatkowania kwota tego samego rzędu co społeczne, więc „miesiąc bez ZUS” jest w praktyce miesiącem bez części ZUS. Ile wynosi zdrowotna przy każdej formie — osobna strona.
Cztery warunki z art. 17a ust. 1
| Warunek | Treść | Podstawa |
|---|---|---|
| Liczba ubezpieczonych | w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku miałeś zgłoszonych do ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego albo do ubezpieczenia zdrowotnego nie więcej niż dziesięciu ubezpieczonych | pkt 1 |
| Przychód | w ostatnich 2 latach kalendarzowych przed rokiem złożenia wniosku nie osiągnąłeś przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, albo w co najmniej jednym z tych dwóch lat przychód roczny nie przekroczył równowartości 2 milionów euro | pkt 2 |
| Były pracodawca | jako ubezpieczony — w roku przed złożeniem wniosku oraz od początku roku złożenia do dnia wniosku — nie wykonywałeś działalności na rzecz byłego pracodawcy, u którego w roku rozpoczęcia działalności lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywałeś w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres tej działalności | pkt 3 |
| Podleganie ubezpieczeniom | w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności | pkt 4 |
Warunek drugi czyta się uważnie: wystarczy, że w jednym z dwóch poprzednich lat przychód był w limicie. Dwa lata po dwa i pół miliona euro ulgę wykluczają, ale rok słaby i rok dobry — nie.
Warunek czwarty wyklucza miesiąc, w którym korzystasz z ulgi na start: w czasie ulgi na start nie podlegasz obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, więc nie spełniasz pkt 4 w miesiącu poprzedzającym wniosek.
Limit 2 milionów euro: 8 453 400 zł, i dlaczego to inna kwota niż limit ryczałtu
Art. 17a ust. 2: równowartość z ust. 1 pkt 2 oblicza się według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP w ostatnim dniu roboczym roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku.
Dla wniosku złożonego w 2026 roku tym dniem był 31 grudnia 2025, a kurs z tabeli nr 251/A/NBP/2025 to 4,2267 zł. Stąd limit: 2 000 000 × 4,2267 = 8 453 400 zł — nasze przeliczenie.
Teraz rzecz, której nie znaleźliśmy nigdzie, a która mówi coś o polskim prawie podatkowym w jednym zdaniu. W tym samym 2026 roku obowiązują dwa limity po dwa miliony euro, w różnych kwotach złotowych, bo dwie ustawy każą liczyć je po kursie z różnych dni:
| Limit | Dzień kursu | Kurs | Kwota na 2026 rok |
|---|---|---|---|
| ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, art. 4 ust. 2 ustawy o ryczałcie | pierwszy dzień roboczy października 2025 — 1 października | 4,2586 zł | 8 517 200 zł |
| wakacje składkowe, art. 17a ust. 2 ustawy o ZUS | ostatni dzień roboczy 2025 — 31 grudnia | 4,2267 zł | 8 453 400 zł |
Różnica to 63 800 zł. Przy przychodzie między tymi kwotami jesteś w limicie ryczałtu i poza limitem wakacji składkowych jednocześnie. Oba przeliczenia sprawdzisz w dwóch działaniach, bo podajemy i regułę, i numer tabeli kursowej.
Jeden miesiąc w roku, i wniosek w miesiącu poprzedzającym
Art. 17b ust. 1: zwolnienie przysługuje wyłącznie za jeden miesiąc kalendarzowy w danym roku kalendarzowym.
Art. 36d ust. 1: płatnik składek składa wniosek w miesiącu poprzedzającym miesiąc kalendarzowy, który ma być objęty zwolnieniem.
Te dwa przepisy razem tworzą jedyną prawdziwą pułapkę tej ulgi. Termin nie jest „do końca roku” ani „w ciągu miesiąca” — jest to konkretny miesiąc, jeden. Chcesz wolnego grudnia 2026 — wniosek składasz w listopadzie 2026. Złożysz w grudniu i nie obejmie on ani grudnia (bo wniosek jest spóźniony), ani stycznia (bo to już inny rok kalendarzowy i trzeba nowego wniosku w grudniu). A ponieważ zwolnienie przysługuje raz w roku, spóźnienie o kilka dni kosztuje cały rok.
Praktyczna uwaga do wyboru miesiąca: skoro zwolnienie dotyczy składek należnych za wskazany miesiąc, najwięcej daje w miesiącu o najwyższej podstawie — a przy stałej podstawie wszystko jedno, który to miesiąc. Grudzień bywa wybierany najczęściej i dlatego najczęściej przegapiany, bo wniosek trzeba złożyć jeszcze w listopadzie.
Art. 36d ust. 2 wymienia, co zawiera wniosek: dane płatnika (imię i nazwisko, NIP i PESEL, a bez nich seria i numer dowodu albo paszportu), wskazanie miesiąca, oświadczenia o spełnieniu warunków z art. 17a ust. 1 pkt 2 i 3 oraz zaświadczenia albo oświadczenie o pomocy de minimis z trzech lat poprzedzających dzień złożenia wniosku. Przy wniosku wypełnionym nieprawidłowo ZUS wzywa do poprawienia w 14 dni, a niezastosowanie się skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
Pomoc de minimis: warunek, który przekreśla zwolnienie bez związku z ZUS
Art. 17b ust. 2: zwolnienie stanowi pomoc de minimis udzielaną na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej. Zwolniony może być płatnik, który dysponuje limitem pomocy de minimis co najmniej w wysokości sumy obowiązujących go we wskazanym miesiącu składek podlegających zwolnieniu.
To jest ten warunek, którego nie widać w żadnej liście „kto może skorzystać”, a który rozstrzyga najczęściej u tych, komu reszta warunków pasuje. Limit de minimis wyczerpują rzeczy niemające z ZUS nic wspólnego: dotacje, preferencyjne pożyczki, dofinansowania szkoleń, umorzenia. Jeżeli w ostatnich trzech latach brałeś takie wsparcie i limit jest wyczerpany, wakacji składkowych nie dostaniesz — i dowiesz się o tym po złożeniu wniosku, bo zaświadczenia o pomocy de minimis są jego częścią (art. 36d ust. 2 pkt 4).
Wysokości limitu de minimis tu nie podajemy: określają ją rozporządzenia Unii Europejskiej, których dla tej strony nie czytaliśmy.
Czego nie tracisz: składki za ten miesiąc płaci budżet państwa
Najczęstsze pytanie o tę ulgę brzmi: czy miesiąc bez składek wypada z emerytury. Nie wypada, i mówią o tym dwa przepisy.
Art. 16 ust. 4a: składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe za miesiąc kalendarzowy objęty zwolnieniem są finansowane w ramach dotacji z budżetu państwa do FUS, o której mowa w art. 53.
Art. 18d: podstawę wymiaru składek emerytalnych i rentowych za ten miesiąc stanowi najniższa obowiązująca danego ubezpieczonego podstawa — z art. 18 ust. 8 (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia), art. 18a ust. 1 (30% płacy minimalnej na preferencyjnych składkach) albo podstawa ustalona według art. 18c ust. 1 i 2 (Mały ZUS Plus). Przepisów art. 18 ust. 9 i 10, czyli proporcjonalnego obniżania podstawy za część miesiąca, nie stosuje się.
Wynika z tego rzecz, która bywa niespodzianką w drugą stronę: jeżeli zwykle deklarujesz podstawę wyższą od najniższej obowiązującej, za miesiąc wakacji zostanie ci zaliczona ta najniższa, a nie twoja zwykła. Dla wysokości przyszłego świadczenia miesiąc jest więc policzony, ale po stawce minimalnej.
Deklaracje składa się dalej
Art. 47 ust. 2fa: za miesiąc kalendarzowy objęty zwolnieniem płatnik składek przesyła w zwykłym terminie deklarację rozliczeniową oraz imienny raport miesięczny z informacją o składkach finansowanych przez budżet państwa za osobę opłacającą składki za siebie.
Zwolnienie dotyczy więc opłacenia, a nie sprawozdawczości. Miesiąc bez przelewu do ZUS nie jest miesiącem bez dokumentów, i brak deklaracji za ten miesiąc jest zwykłym zaniedbaniem obowiązku, nie konsekwencją ulgi.
Wakacje składkowe obok innych ulg
| Ulga | Co obniża | Jak długo | Czy łączy się z wakacjami składkowymi |
|---|---|---|---|
| Ulga na start | brak składek społecznych | 6 miesięcy | Nie w praktyce: w czasie ulgi na start nie podlegasz obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, więc nie spełniasz art. 17a ust. 1 pkt 4 w miesiącu przed wnioskiem |
| Preferencyjne składki | podstawa 30% płacy minimalnej | do końca 24 miesięcy | Tak — art. 18d wprost wymienia art. 18a ust. 1 jako podstawę za miesiąc zwolnienia |
| [Mały ZUS Plus](/pl/blog/maly-zus-plus-warunki-i-wyliczenie) | podstawa od dochodu | 36 miesięcy w każdych 60 | Tak — art. 18d wymienia art. 18c ust. 1 i 2 |
| Pełne składki | — | bezterminowo | Tak — art. 18d wymienia art. 18 ust. 8 |
Wakacje składkowe nie są więc kolejnym progiem w drabinie ulg, a nakładką na dowolny z nich: zwalniają jeden miesiąc niezależnie od tego, w jakim progu składek jesteś.
Czego tu nie napiszemy
- Wysokości limitu pomocy de minimis ani zasad jego liczenia: wynikają z rozporządzeń UE, których dla tej strony nie czytaliśmy.
- Kwoty pełnych składek społecznych na 2026 rok — potrzebna do tego jest ogłoszona kwota prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, której nie czytaliśmy w źródle pierwotnym. Dlatego nie podajemy, ile złotych daje jeden miesiąc wakacji.
- Trybu odmowy i odwołania: przepisów o rozstrzygnięciu wniosku poza art. 36d ust. 1–2 i wezwaniem do poprawienia nie czytaliśmy.
- Wakacji składkowych dla wspólników spółek i twórców. Art. 17a ust. 1 odsyła do art. 8 ust. 6 pkt 1, czyli do osób prowadzących działalność gospodarczą na podstawie Prawa przedsiębiorców. Co z pozostałymi punktami art. 8 ust. 6 — tu nie rozstrzygamy, bo przepis ich nie wymienia, a my nie dopisujemy do przepisów tego, czego w nich nie ma.
Jak sprawdzić to samodzielnie
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199: art. 17a ust. 1–3 — warunki i zakres; art. 17b ust. 1 i 2 — jeden miesiąc i pomoc de minimis; art. 36d ust. 1–2 — termin i treść wniosku; art. 16 ust. 4a — kto finansuje składki; art. 18d — podstawa za miesiąc zwolnienia; art. 32 ust. 2 — Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy; art. 47 ust. 2fa — deklaracje.
- Kurs euro NBP na 31 grudnia 2025, tabela nr 251/A/NBP/2025: 4,2267 zł. Pomnóż przez 2 000 000 — wyjdzie 8 453 400 zł.
- Dla porównania kurs na 1 października 2025, tabela nr 190/A/NBP/2025: 4,2586 zł, i limit ryczałtu 8 517 200 zł. Dwie ustawy, dwa dni, dwie kwoty.
Najczęstsze pytania o wakacje składkowe
Ile razy w roku można skorzystać z wakacji składkowych?
Raz — zwolnienie przysługuje wyłącznie za jeden miesiąc kalendarzowy w danym roku kalendarzowym, art. 17b ust. 1. Niewykorzystane w danym roku nie przechodzi na następny.
Do kiedy trzeba złożyć wniosek o wakacje składkowe?
W miesiącu poprzedzającym miesiąc, który ma być objęty zwolnieniem, art. 36d ust. 1. Na grudzień — w listopadzie. Spóźnienie oznacza stratę ulgi za cały rok, bo przysługuje tylko raz.
Czy wakacje składkowe obejmują składkę zdrowotną?
Nie. Art. 17a wymienia składki emerytalną, rentowe i wypadkową, a ust. 3 dodaje chorobową przy dobrowolnym ubezpieczeniu. Składki zdrowotnej w tym przepisie nie ma i wynika ona z innej ustawy, więc za miesiąc wakacji płacisz ją normalnie.
Czy za miesiąc wakacji składkowych traci się emeryturę?
Nie. Składki za ten miesiąc finansuje dotacja z budżetu państwa do FUS (art. 16 ust. 4a), a podstawą jest najniższa obowiązująca cię podstawa wymiaru (art. 18d). Jeżeli zwykle deklarujesz podstawę wyższą, za ten miesiąc zaliczona będzie minimalna.
Jaki jest limit przychodu przy wakacjach składkowych?
Albo brak przychodu z działalności w ostatnich dwóch latach kalendarzowych, albo w co najmniej jednym z nich przychód roczny nieprzekraczający równowartości 2 milionów euro (art. 17a ust. 1 pkt 2). Dla wniosku z 2026 roku to 8 453 400 zł — kurs 4,2267 zł z 31 grudnia 2025, art. 17a ust. 2.
Czy wakacje składkowe obejmują składki za pracowników?
Nie. Zwolnienie dotyczy składek na własne ubezpieczenia płatnika, art. 17a ust. 1. Za pracowników i zleceniobiorców składki płaci się normalnie — a ich liczba ma znaczenie tylko jako warunek: nie więcej niż dziesięciu ubezpieczonych w miesiącu przed złożeniem wniosku.
Czy trzeba składać deklaracje za miesiąc wakacji składkowych?
Tak. Art. 47 ust. 2fa: za ten miesiąc przesyła się w zwykłym terminie deklarację rozliczeniową i imienny raport miesięczny z informacją o składkach finansowanych przez budżet państwa. Zwolnienie dotyczy zapłaty, nie sprawozdawczości.
Czy pomoc de minimis może przekreślić wakacje składkowe?
Tak, i to się zdarza. Art. 17b ust. 2 czyni ze zwolnienia pomoc de minimis i wymaga, żebyś dysponował wolnym limitem co najmniej w wysokości sumy zwalnianych składek. Limit wyczerpują dotacje, preferencyjne pożyczki i inne wsparcie z ostatnich trzech lat, bez żadnego związku z ZUS.
Czy można połączyć wakacje składkowe z Małym ZUS Plus albo z preferencyjnymi składkami?
Tak. Art. 18d wprost wskazuje podstawy z art. 18a ust. 1 (preferencyjne) i art. 18c ust. 1 i 2 (Mały ZUS Plus) jako podstawę za miesiąc zwolnienia. Inaczej jest z ulgą na start: w jej trakcie nie podlegasz obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, więc nie spełniasz warunku z art. 17a ust. 1 pkt 4.
Kiedy to nie jest prosta sprawa
Wniosek jest prosty, dopóki masz jedną działalność, stałą podstawę i czysty limit de minimis. Inaczej jest, gdy:
- brałeś dotację, dofinansowanie albo preferencyjną pożyczkę w ostatnich trzech latach i nie wiesz, ile limitu de minimis zostało;
- fakturujesz podmiot, w którym wcześniej byłeś na etacie, i nie wiesz, czy czynności „wchodzą w zakres” działalności w rozumieniu art. 17a ust. 1 pkt 3;
- jesteś w trakcie ulgi na start i chcesz zaplanować pierwszy możliwy miesiąc wakacji;
- deklarujesz podstawę wyższą od najniższej i chcesz policzyć, co naprawdę zyskujesz, a co tracisz w podstawie;
- masz przychód między 8 453 400 i 8 517 200 zł, czyli w limicie jednej ustawy i poza limitem drugiej;
- listopad się kończy, a wniosku na grudzień nie ma.